یادداشت های زیادی بین زمین و آسمان معلقند. از (سیمای مسیحایی 4) بگیر تا (حواریون شهید)ش. از (حافظه های دیواری 2) تا (حسینیه های شهر من). از (لاله به چهارده روایت) تا ....
گاهی نقص در عکس ها و طمع گرفتن عکس های بیشتر، گاهی وسواس در نوشتن و گاهی اصلا نداشتن فرصت قرار یک ماهه من با خودم را تا چند ماه عقب می اندازد. در این میان یکی از دوستان توصیه کرد که نمونه هایم را تک تک ارائه بدهم و دنبال سرجمع کردنش نباشم، به جایش زود به زود به روز کنم. و من هم که این روزها پیگیر قالب های دیگری از گلمیخ هستم و گمان می کنم این یادداشت های پراکنده جایی برای به هم پیوستن خواهند داشت، چنین می کنم تا ببینم روزگار چه بر سر گلمیخ خواهد آورد.
در کوچه های پشت باغ نادری سردری بود که برای رفع چشم زخم، زیبا ترین و صمیمی دستخط یک کاشی پز را در قالب آیه شریفه و إن یکاد پیش چشم عابرین به نمایش می گذاشت.
فرم عامیانه حروف در کنار هم خانواده ای دارای تفاهم را ایجاد کرده بود. بسیاری از ویژگی های خطوط عامیانه که در سایر نمونه ها مشاهده کرده بودم ، در این نمونه جمع بود. من به این کاشی زیاد نگاه کردم و برای امضای شخصی خودم هم از آن تاثیر گرفتم و شاید اگر این نمونه نبود، به این جمع بندی نمی رسیدم که حتما از خطوط عامیانه در امضا بهره ببرم. این حرف ها برای این بود که میزان علاقه و دین خودم را به این کاشی گفته باشم:
چند ماه بعد از عکاسی از این کاشی، وقتی دوباره برای احوالپرسی، به آن سری زدم دیدم با اسپری سیاه روی آن را کاملا پوشانده اند و البته بعد از چند هفته سردر و کاشی با هم خراب شدند.
کاشی بی ریایی که روزگاری اهل خانه ای را از چشم زخم در امان می داشت، خود از چشم زخم نوسازی ها در امان نماند. و من به این فکر می کنم که نگهداری از این نمونه های ناب چقدر برای صاحبان مناصب و کلید دارن مخازن زحمت و هزینه دارد؟
در میان صدها نمونه کاشی سردر منازل مشهد- تا آنجا که من توانسته ام جمع آوری کنم - ، آیه شریفه " انا فتحنا لک فتحا مبینا " بیشترین تعداد را به خود اختصاص می دهد .
این تکرار ، به ما اجازه می دهد بتوانیم بین طراحی حروف این جمله در کاشی های مختلف دست به یک مقایسه بزنیم . بخشی از این کاشی ها که به خط نستعلیق یا ثلث و به دست خوشنویسان به زیبایی و بر اساس اصول آن نگاشته شده ، از دایره این مقایسه بیرون خواهند بود و مقایسه ما بین کاشی هایی صورت خواهد گرفت که نگارنده آن یک خوشنویس حرفه ای نبوده و اصول کار خود را ، خود مشخص نموده است . البته خوشبختانه تعداد چنین کاشی هایی به مراتب بیشتر است . کاشی های دسته اول یا مربوط به عمارت های بزرگ تر است و یا به صورت سری کاری پخته و فروخته می شده .
با یک روش ساده و تقسیم هر کاشی نوشته به دو بخش ساختار و مفردات ، به نتیجه جالبی میرسیم : ترکیبی از ساختار نستعلیق و مفردات دستخط ، ترکیبی از ساختار ثلث و مفردات دستخط و گاه ساختار دستخط و مفردات نستعلیق یا ثلث .
به هر حال تنوعی چشم گیر و دوست داشتنی در میان کاشی های " انا فتحنا لک فتحا مبینا" دیده می شود که می تواند با روش شناسی مذکور منشا خلق ترکیبات بدیعی در سامانه های حروف اعم از لوگو و فونت شود .
در پایان دیدن نمونه ای از کاشی های " وان یکاد" که به خطی زیبا و صمیمی توسط یک کاشی پز مشهدی ساخته شده ، خالی از لطف نیست . شاید بتوان این کاشی را بهترین نمونه از نستعلیق فولکلور لقب داد . زیبایی مفردات و ترکیب این خط ، من را به مشق نمودن هایی واداشت که نمونه ای از آن در ذیل آمده است .
مردم ولی نعمتند ،در همه چیز و در هنر هم .
-
-
-
-
-
